İletişim

İstatistiksel Bölge Birimleri Nomenklatürü (NUTS)

İstatistiksel Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) Nedir:

“Avrupa Birliği (AB) İstatistik Bürosu (Eurostat) tarafından AB’de üretilecek bölgesel istatistiklerde belli bir yapı oluşturmak için İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) –Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS) geliştirilmiştir. NUTS sınıflaması yapısal fonlar üzerine 24 Haziran 1988 tarihinde kabul edilip 15 Temmuz 1988’de resmi gazetede yayımlanan(EEC) 2052/88 Sayılı Topluluk Mevzuatından bu yana kullanılmaktadır. Ancak esas kullanımı, 3 yıllık bir hazırlık çalışması sonrasında, 1059/2003 Sayılı NUTS hakkında Mevzuatın Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından 26 Mayıs 2003 tarihinde kabulü ile başlamıştır.

Türkiye' nin İBBS Süreci

İBBS (İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması), Türkiye’nin AB üyelik sürecinde yerine getirmekle yükümlü olduğu kriterlerden biridir. Uygulamanın amacı bölgesel politika çerçevesinin belirlenmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizinin yapılması ve Avrupa düzeyinde karşılaştırılabilir bölgesel istatistik verilerin üretilmesi olarak tanımlanmıştır. AB, Türkiye’yi Aralık 1992’de yapılan Helsinki zirvesinde aday ülke olarak kabul etmiştir. Türkiye, AB’ne aday bir ülke olduğundan AB’ne üye ülkelerin yükümlülüklerini yerine getirmeye çalışmaktadır. 2001 yılında istatistiki bölgelerin belirlenmesi çalışmalarına başlanmıştır. Bunun için;Devlet Planlama Teşkilatı, Devlet İstatistik Enstitüsü ve İçişleri Bakanlığı görevlendirilmiştir. Sonuçta 2001 yılı içerisinde TÜİK ve DPT tarafından hazırlanan İBBS raporu Bakanlar Kurulu’nun 2002/4720 sayılı Kararı ile 22 Eylül 2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

3 kademeli bölge sistemi oluşturulurken, 81 il Düzey3 olarak tanımlanmış, “ekonomik, sosyal ve coğrafi yönden benzerlik gösteren komşu iller ise bölgesel kalkınma planları ve nüfus büyüklükleri de dikkate alınarak” (Bakanlar Kurulu, 2002) Düzey2 (26 adet) ve Düzey1 (12 adet) bölgeleri belirlenmiştir.

Türkiye’de İBBS Düzey2 bölgeleri, kalkınma ajansları ile ilişkilendirilerek ve ajanslara bölgesel kalkınma planlarını hazırlama görevi verilerek bölgesel yönetişim bağlamında önemli bir adım atılmıştır. İBBS Düzey2 bölgelerinin idari bir nitelik taşımamasına ve hazırlanan bölgesel kalkınma planlarının Türkiye planlama hiyerarşisinde tam olarak konumlandırılmış olmamalarına rağmen, bölgesel kalkınma ajanslarının (BKA) idari yapısı ve plan hazırlama süreçlerinde sergiledikleri katılımcı yaklaşım yerel aktörlerin bölgesel gelişmeyi yönlendirmede dikkate alınması bakımından önemli sayılabilecek gelişmelerdir.

Mevzuat

2002/4720 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

 

Türkiye’de İBBS yada (NUTS)’a Göre Sınıflandırılmış Bölgeler

Kod Kod Düzey 1(12 bölge) Düzey 2 (26 alt bölge) Düzey 3 (81 il)
TR1 TR10 İstanbul İstanbul alt bölgesi İstanbul
TR2 TR21 Batı Marmara Tekirdağ alt bölgesi Tekirdağ, Edirne, Kırklareli
TR22 Balıkesir alt bölgesi Balıkesir, Çanakkale
TR3 TR31 Ege İzmir alt bölgesi İzmir
TR32 Aydın alt bölgesi Aydın, Denizli, Muğla
TR33 Manisa alt bölgesi Manisa, Afyonkarahisar, Kütahya, Uşak
TR4 TR41 Doğu Marmara Bursa alt bölgesi Bursa, Eskişehir, Bilecik
TR42 Kocaeli alt bölgesi Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova
TR5 TR51 Batı Anadolu Ankara alt bölgesi Ankara
TR52 Konya alt bölgesi Konya, Karaman
TR6 TR61 Akdeniz Antalya alt bölgesi Antalya, Isparta, Burdur
TR62 Adana alt bölgesi Adana, Mersin
TR63 Hatay alt bölgesi Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye
TR7 TR71 Orta Anadolu Kırıkkale alt bölgesi Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir
TR72 Kayseri alt bölgesi Kayseri, Sivas, Yozgat
TR8 TR81 Batı Karadeniz Zonguldak alt bölgesi Zonguldak, Karabük, Bartın
TR82 Kastamonu alt bölgesi Kastamonu, Çankırı, Sinop
TR83 Samsun alt bölgesi Samsun, Tokat, Çorum, Amasya
TR9 TR90 Doğu Karadeniz Trabzon alt bölgesi Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane
TRA TRA1 Kuzeydoğu Anadolu Erzurum alt bölgesi Erzurum, Erzincan, Bayburt
TRA2 Ağrı alt bölgesi Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan
TRB TRB1 Ortadoğu Anadolu Malatya alt bölgesi Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli
TRB2 Van alt bölgesi Van, Muş, Bitlis, Hakkâri
TRC TRC1 Güneydoğu Anadolu Gaziantep alt bölgesi Gaziantep, Adıyaman, Kilis
TRC2 Şanlıurfa alt bölgesi Şanlıurfa, Diyarbakır
TRC3 Mardin alt bölgesi Mardin, Batman, Şırnak, Siirt

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey 1

 

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey 2

 

İstatistiksel Bölge Birimleri Nomenklatörü' ne (NUTS) Göre Türkiyedeki Bölgesel Farklılıklar, Selma KAYALAK, Tuğba KİPER

Yeni Yatırım Teşvik Sisteminin Bölgesel Kalkınma Politikaları Çerçevesinde Değerlendirilmesi, 2011,YAVAN N. 

Sağlık İstatistikleri Yıllığı, 2016, İBBS'ye göre Anne,Bebek ve Çocuk İstatistikleri