TÜSEB / TÜHKE / Haberler / Türkiye'de Aşı ve Serum Üretiminin Tarihçesi

Türkiye'de Aşı ve Serum Üretiminin Tarihçesi

Bu topraklarda ilk aşı üretimi Osmanlı İmparatorluğu döneminde gerçekleştirilmiştir. Aşı ile hastalıkların önlenmesi, Osmanlı İmparatorluğu döneminden beri ücretsiz olarak devlet eliyle yürütülmektedir. Bu sebeple aşı ve serum üretimi kamusal bir görev ve sorumluluk olarak algılanmıştır.

Cumhuriyet döneminde 1928 yılında kurulan Hıfzıssıhha Kurumu’nun Ankara’daki merkez laboratuvarında ve Anadolu’nun çeşitli şehirlerindeki laboratuvarlarında uzun yıllar hem insanlara hem de hayvanlara yönelik aşı üretimi yapılmış; hatta bu aşılar diğer ülkelere ihraç edilmiştir.

Hıfzıssıhha Kurumu daha sonraları aşıların yanı sıra çeşitli antiserumlar ve kan ürünlerinin üretimi ile de ilgilenmiştir. Bununla beraber gerek salgınların kontrol altına alınması ve bulaşıcı hastalıkların artık görülmemesi, gerekse dünyadaki biyoteknolojik gelişmelerin yeterince izlenememesi sebebiyle 1990’lı yılların başından itibaren aşı üretiminde sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır. 

Sorunun çözümü için Türkiye’de yeni teknolojiye uygun bir aşı ve serum üretim tesisi kurulması ile mümkün iken bu yatırımın yapılmayıp yerine, kısa dönem için daha az maliyetli görünen aşı ithalinin benimsenmesi; Türkiye’yi aşı üreten ve ihraç eden bir ülke konumundan, aşı ihtiyacını dış ülkelerden karşılayan bir ülke konumuna getirmiştir. Sonuç olarak Refik Saydam Hıfzıssıhha Kurumu’nda aşı üretiminin durdurulduğu 1998 yılından beri Türkiye’de lisanslı bir aşı üretilmemektedir. 
Bu yazıda Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu takiben ülkemizde aşının tarihçesi çeşitli kaynaklardan yararlanılarak özetlenmiştir.